Kalkulator odsetek ustawowych i za opóźnienie

Jak to liczymy?

Wysokość odsetek ustawowych w Polsce zależy od stopy referencyjnej NBP, którą ustala Rada Polityki Pieniężnej. Do stopy referencyjnej dodaje się stałą marżę, różną dla każdego rodzaju odsetek:

• odsetki ustawowe (kapitałowe) – stopa referencyjna + 3,5 punktu procentowego,
• odsetki ustawowe za opóźnienie – stopa referencyjna + 5,5 punktu procentowego,
• odsetki w transakcjach handlowych – stopa referencyjna + 10 punktów procentowych (+ 8 punktów, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy).

Odsetki ustawowe i za opóźnienie zmieniają się razem z każdą zmianą stopy referencyjnej. Inaczej jest w transakcjach handlowych – tu obowiązuje stopa referencyjna z 1 stycznia dla pierwszego półrocza i z 1 lipca dla drugiego, nawet jeśli w trakcie półrocza RPP zmieni stopy.

Kalkulator dzieli okres opóźnienia na części, w których stopa była stała, i dla każdej z nich liczy:

odsetki = kwota × stopa roczna × liczba dni ÷ 365

Wyniki z poszczególnych okresów sumujemy. Opóźnienie liczymy od dnia następującego po terminie płatności do dnia zapłaty włącznie.

Przykład krok po kroku

Pożyczyłeś znajomemu 10 000 zł z terminem zwrotu 30 kwietnia 2025 r. Pieniądze wróciły 31 października 2025 r. Należą Ci się odsetki ustawowe za opóźnienie, ale w tym czasie RPP czterokrotnie obniżała stopy:

1. 1–7 maja (7 dni) – 11,25%: 21,58 zł
2. 8 maja – 2 lipca (56 dni) – 10,75%: 164,93 zł
3. 3 lipca – 3 września (63 dni) – 10,5%: 181,23 zł
4. 4 września – 8 października (35 dni) – 10,25%: 98,29 zł
5. 9–31 października (23 dni) – 10%: 63,01 zł

Łącznie odsetki za 184 dni wynoszą 529,04 zł, a do zapłaty razem z kwotą główną – 10 529,04 zł. Taką samą tabelę dla Twoich danych zobaczysz pod wynikiem.

Kiedy należą się odsetki?

Odsetki za opóźnienie należą się wierzycielowi niezależnie od tego, czy poniósł szkodę i czy dłużnik ponosi winę za opóźnienie. Wystarczy, że dłużnik nie zapłacił w terminie. Jeżeli termin nie był określony, świadczenie staje się wymagalne niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty.

W wezwaniu do zapłaty, pozwie czy nakazie zapłaty zwykle nie podaje się kwoty odsetek, tylko formułę „wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia … do dnia zapłaty”. Kalkulator przyda się, gdy chcesz wiedzieć, ile dokładnie wynoszą, np. przy zawieraniu ugody.

Jak odzyskać zaległą płatność?

Zanim skierujesz sprawę do sądu, wyślij dłużnikowi pisemne wezwanie do zapłaty. Podaj w nim kwotę główną, termin zapłaty i informację o odsetkach ustawowych za opóźnienie. Często samo wezwanie wystarczy. Jeśli nie, możesz złożyć pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym (e-Sąd), które jest szybkie i tańsze niż zwykły proces. Pamiętaj o przedawnieniu – roszczenia z działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po trzech latach, a odsetki po trzech latach od dnia ich wymagalności.

Rekompensata w transakcjach handlowych

Przedsiębiorcy, któremu kontrahent nie zapłacił w terminie, poza odsetkami przysługuje stała rekompensata za koszty odzyskiwania należności: równowartość 40 euro (przy należności do 5 000 zł), 70 euro (5 000–50 000 zł) lub 100 euro (powyżej 50 000 zł). Kalkulator jej nie dolicza.

Aktualność stóp

Tabela stóp referencyjnych w kalkulatorze obejmuje wszystkie zmiany od 2016 roku do daty podanej przy tabeli stawek. Jeśli okres opóźnienia sięga dalej, pokażemy ostrzeżenie – wtedy warto sprawdzić aktualne decyzje RPP na stronie NBP.